
Instrukcje prac szczególnie niebezpiecznych (PSzN) to dokumentacja BHP, która musi być opracowana przed rozpoczęciem prac o podwyższonym ryzyku wypadkowym, zgodnie z przepisami (głównie rozporządzeniem MPiPS w sprawie ogólnych przepisów BHP). Instrukcja pozwala pracownikom zapoznać się ze specyficznymi warunkami pracy, a w razie sytuacji awaryjnej – określa procedury ratunkowe.
Pracodawca ma obowiązek zidentyfikować prace szczególnie niebezpieczne i stworzyć ich wykaz. Najczęściej spotykamy:
Roboty budowlane, rozbiórkowe i montażowe prowadzone bez wstrzymania ruchu zakładu pracy.
Prace w zbiornikach, kanałach, wnętrzach urządzeń technicznych i w niebezpiecznych przestrzeniach zamkniętych.
Prace wykonywane na rusztowaniach, drabinach, podestach ruchomych czy dachach.
Czynności wymagające kontaktu z substancjami chemicznymi, toksycznymi, żrącymi lub łatwopalnymi.
Instrukcja ta jest zazwyczaj formą Instrukcji Bezpiecznego Wykonywania Robót (IBWR), którą opracowuje wykonawca. Obowiązkowa struktura instrukcji:
Instrukcja musi zapewniać:
Wyznaczenie osoby nadzorującej prace.
Wypełnienie zezwolenia na pracę, które zawiera analizę zagrożeń (JSA - Job Safety Analysis).
Zapoznanie pracowników z IBWR, imienny podział pracy i kolejność czynności.
Oznakowanie i odgrodzenie miejsca prac.
Oprócz samej instrukcji, pakiet dokumentów powinien zawierać:
Zezwolenie na prace szczególnie niebezpieczne (polecenie pisemne).
Analizę ryzyka zawodowego (często JSA).
Protokół zabezpieczenia prac (np. przeciwpożarowych).
Listę pracowników z ich podpisami potwierdzającymi zaznajomienie się z instrukcją.
Kluczowe jest, aby instrukcja była zrozumiała dla wykonawców i dostępna na miejscu prac.